بنام خدا
یکی
ازقسمت های مشکل آفرین در کتاب مطالعات
اجتماعی مبحث نظام اجتماعی است.
نگارنده کتاب دو مبحث علمی
نظام اجتماعی ونهاد اجتماعی را با هم
تلفیق ودر فصل دوم آورده ،اما نام نظام اجتماعی را برآن نهاده است.که با توجه به همجنس بودن
نهاد ونظام اجتماعی از حیث ذهنی
بودن هردوی آنها مشکلی تئوریکی پیش نمی
آید.
امابه دلیل همین ذهنی بودن در
تدریس وفهم مطب مشکل بوجود می آید.برای رفع این نقیصه توضیح مفاهیم ومواردی غیر از
آنچه در کتاب آمده است ضروری به نظر می رسد.که بطور خلاصه در زیر بدان ها گذرا اشاره
می گردد.
1-مهمترین پایه برای فهم فصل دوم درس دوم می باشد.که به
وابستگی متقابل نقشها اهمیت وارزشها
وآرمان اجتماعی می پردازد.استفاده از الگوی زیر برای تبیین این مفاهیم پیشنهاد می
گردد..
*نقش ها ی متقابل(باتاکید
براینکه نقش با فرد متفاوت است)نقشهایی هستند که در مقابل یکدیگر تعریف می شوند مثل:پدرو
فرزند،زن وشوهر، رییس جمهوروشهروند.....
*این نقشهابرای رسیدن به
هدف=ارزش =رفع نیاز در کنار هم بوجود آمده اند.بهتر است تسامحا"ارزش وهدف
ورفع نیاز را هم معنی بگیریم گو اینکه برخی تفاوت هایی بین آنها قائلند.
*نقش ها بوسیله الگو های
عمل بهم مربوط می شوندوبا هم تعامل دارند.
وشهروندو....در نقش های متقابل یک الگوی عمل به فعلیت در می آید که برای فاعل آن
تکلیف وبرای مفعول حق می باشد.
*ارزشهای هر گروه بوسیله
آرمان اجتماعی با هم همجهت وهماهنگ می شوند.
2-در در آغاز درس سوم از فصل
دوم به دانش آموزان یاد آوری شود که گروه عبارت از افرادی
است که خود را ما تلقی می کنندوبصورت نسبتا منظم وپایدار با هم تعامل دارند.وجامعه
هم بعبارتی مجموعه ای از این گروه هاست.از اینرو گروه وجامعه عینیت دارندوما
میتوانیم با احساس خود آنرا حس نماییم.
3-اما نظام اجتماعی مفهومی
ذهنی است واز مجموعه ای از نقشها تشکیل می شود..یعنی یک مدل یا ماکت است که برای
مطالعه و بررسی گروه ها وجامعه استفاده می شود زیرا مطالعه دقیق گروه ها بسیار سخت
ومطالعه جامعه به علت گستردگی وپیچیدگی آن بدون ساخت انگاره(مدل) امکان پذیر نیست.
4-منظور از جامعه همان برد
متوسط آن وتقریبا همان کشور می باشد.ووقتی نام جامعه می آید خوب است دانش آموز
کشور را در نظر آورد.
5-منظور از نظام اجتماعی کل
هم همان انگاره یا مدل یا ماکتی از کشور است.
6-منظور از خرده نظام، ماکت
یا انگاره یا مدلی که برای تبیین گروه ها یانظامهای کوچکتر از کشور است.
7-بخشی از درس اول فصل سوم (نظام خانواده) که در زیر آمده است
همزمان با این درس بعنوان مثال آورده شود.
خانواده گروه اجتماعی است چون
از افرادی تشکیل شده که خودراماتلقی می کنند وتعامل نسبتا منظم وپایداری با هم
دارند.مثل خانواده آقای حسینی که از علی آقا،زهرا خانم ،ومهداد ومژگان تشکیل شده
است.
خانواده نظام اجتماعی است که ازنقشهای زن ،شوهر
واحتمالا پدر ،مادر ،فرزند،خواهر وبرادر تشکیل شده که بصورت متقابل با هم وابستگی
داشته ودارای هدف مشترک وکل یک پارچه ای می باشند.
اهمیت نظام اجتماعی در اینجا
اینست که به ما امکان می دهد تا گروه خانواده را در قالب نقشها قرار داده وبا توجه
به حقوق و تکالیف هریک به بررسی هر
خانواده در قالب فرهنگی واجتماعی بپردازیم.
خواهشمندم جهت تکمیل تر شدن
کار پیشنهادات و بویژه انتقادات خود را به آگاهی بنده برسانید.1390/9/12
h.khavarzamini@yahoo.com